Trao đổi cùng BHXH Việt Nam, chị Ly cho biết mẹ chị sinh vào tháng 2/1969, bắt đầu tham gia BHXH tự nguyện từ tháng 7/2023 theo phương thức đóng phí bảo hiểm một lần cho 5 năm sau đó.
Theo chị Ly, căn cứ vào quy định tuổi nghỉ hưu thì mẹ chị sẽ đủ tuổi nghỉ hưu vào tháng 10/2025 khi 56 tuổi 8 tháng. Chị Ly tìm hiểu và được biết là có quy định cho phép người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu, nhưng còn thiếu tối đa 10 năm đóng BHXH thì được đóng một lần cho thời gian còn thiếu để hưởng lương hưu.
Chị hỏi: “Theo Luật BHXH năm 2024, thời gian đóng BHXH tối thiểu được kéo giảm xuống còn 15 năm là được hưởng lương hưu, không phải 20 năm như trước. Như vậy, vào tháng 10/2025, mẹ tôi có thể đóng bảo hiểm một lần cho 10 năm còn thiếu và được hưởng lương hưu từ tháng 11/2025 hay không?”.
Luật BHXH năm 2024 tạo cơ hội cho nhiều người lao động có thu nhập ổn định khi về hưu (Ảnh minh họa: BHXH TPHCM).
Theo BHXH Việt Nam, Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025 quy định người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.
Trường hợp đến tuổi nghỉ hưu mà người tham gia BHXH tự nguyện chưa có thời gian đóng BHXH đủ để hưởng lương hưu như mẹ chị Ly được quy định tại Khoản 1 Điều 7 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP (Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHXH về BHXH tự nguyện).
Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng) thì được đóng một lần cho đủ 15 năm để hưởng lương hưu.
Điều 4 Nghị định 159 quy định về việc thay đổi phương thức đóng, mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện.
Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện đã lựa chọn phương thức đóng và mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện mà có yêu cầu thay đổi phương thức đóng, mức đóng thì nộp tờ khai điều chỉnh thông tin tham gia BHXH tự nguyện cho cơ quan BHXH.
Tuy nhiên, việc thay đổi phương thức đóng, mức đóng BHXH tự nguyện chỉ được thực hiện sau khi người tham gia BHXH tự nguyện đã hoàn thành xong phương thức đóng, mức đóng BHXH tự nguyện đã chọn trước đó.
Căn cứ vào 2 quy định trên, mẹ chị Ly đóng BHXH tự nguyện theo phương thức một lần cho 5 năm về sau vào tháng 7/2023 thì đến tháng 7/2028 mới hoàn thành phương thức đóng.
Do đó, đến thời điểm kết thúc phương thức đóng này (tháng 7/2028) thì mẹ chị Ly đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng mới đóng BHXH tự nguyện được 5 năm, chưa đủ điều kiện để đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu theo quy định tại Khoản 1 Điều 7 Nghị định 159.
BHXH Việt Nam hướng dẫn: “Đến tháng 7/2028, bà phải tiếp tục đóng BHXH tự nguyện theo phương thức một lần cho 5 năm về sau. Đến tháng 7/2033, bà hoàn thành phương thức đóng này. Tại tháng 7/2033, bà sẽ thực hiện đóng theo phương thức một lần cho những năm còn thiếu (5 năm) để đủ điều kiện nhận lương hưu và từ tháng 8/2033 bắt đầu được nhận lương hưu”.