Huyện Cái Bè nằm đầu nguồn sông Tiền, thuộc vùng kiểm soát lũ phía Tây của tỉnh Tiền Giang, có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp. Trong đó, riêng diện tích đất trồng lúa năng suất cao 03 vụ/mỗi năm trên 12.000 ha, cho sản lượng thu hoạch trên 232.000 tấn lúa/năm. Đây là nguồn nông sản hàng hóa dồi dào phục vụ ngành hàng xay xát lúa gạo tại địa phương.
Ngoài ra, với thuận lợi có mạng lưới đường giao thông thủy bộ phát triển kết nối tiểu vùng Đồng Tháp Mười nói riêng và vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung với miền Đông Nam bộ cũng như cả nước đã giúp cho ngành xay xát lúa gạo tại huyện Cái Bè ngày càng phát đạt, giải quyết lao động việc làm, đảm bảo an sinh xã hội và đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới nông nghiệp – nông thôn, đặc biệt là thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Huyện Cái Bè hiện có 540 doanh nghiệp lớn, nhỏ đang hoạt động trên các lĩnh vực sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ, trong đó có đến trên 120 doanh nghiệp chuyên ngành xay xát, lau bóng gạo và chế biến lương thực, thực phẩm phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu (gọi tắt là ngành xay xát lúa gạo).
Ngành xay xát lúa gạo huyện Cái Bè phát triển mạnh từ khoảng năm 1990 trở lại đây. Ngành này được xếp vào hàng đầu tỉnh Tiền Giang. Thời gian qua, đón đầu thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0, ngành xay xát lúa gạo huyện Cái Bè mạnh mẽ chuyển đổi từ làm ăn nhỏ lẻ sang doanh nghiệp làm ăn lớn hướng đến xuất khẩu; tập trung ở những địa bàn giao thông thuận lợi “trên bến, dưới thuyền”, gần các vùng nguyên liệu, đầu tư hiện đại hóa dây chuyền xay xát, lau bóng gạo nhằm nâng chất lượng hạt gạo hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Đặc biệt, các doanh nghiệp hiện tập trung đầu tư hệ thống băng tải tự động để vận chuyển lúa gạo, cho phép giải phóng sức lao động, chủ động trong khâu sản xuất và thực hiện hợp đồng, giảm chi phí sản xuất cùng nhiều lợi ích khác. Mỗi hệ thống băng tải tự động bình quân phải đầu tư từ 200 triệu đồng trở lên nhưng sử dụng được lâu dài và mang lại hiệu quả sản xuất – kinh doanh cao.
Nói đến ngành xay xát lúa gạo huyện Cái Bè người ta lại liên tưởng ngay đến khu Bà Đắc – An Cư (xã An Cư). Tại đây, trên một đoạn Quốc lộ 1 đã tập trung hàng trăm cơ sở xay xát, lau bóng gạo, kinh doanh ngành hàng lúa gạo lớn, nhỏ. Với địa thế quay mặt ra Quốc lộ 1 đồng thời tựa lưng vào các tuyến sông lớn phía sau như: Kênh 8, sông Cái Bè… hết sức thuận tiện trong vận chuyển, tập kết hàng hóa, khu Bà Đắc – An Cư có nhiều lợi thế về mở mang ngành xay xát lúa gạo. Hàng ngày, xe cộ, tàu bè ra – vào lấy hàng tấp nập, không khí sản xuất, kinh doanh náo nhiệt, quy tụ phương tiện thủy, bộ chở lúa từ các tỉnh Hậu Giang, Sóc Trăng, Cần Thơ, Đồng Tháp, Long An,… Do vậy, khu Bà Đắc – An Cư từng được thương lái trong nghề mệnh danh là “Cảng gạo Đồng Tháp Mười”. Ước tính, trung bình mỗi năm, sản lượng lúa gạo trung chuyển qua đây từ 2,0 – 2,5 triệu tấn. Ngoài khu Bà Đắc – An Cư, các cơ sở xay xát lúa gạo tại huyện Cái Bè còn tập trung ở xã Hòa Khánh và xã Hậu Thành.
Ông Nguyễn Văn Phương, Bí thư Đảng ủy xã An Cư cho biết, chỉ riêng trên địa bàn xã đã có 66 cơ sở xay xát, lau bóng và kinh doanh thương mại chủ yếu trên lĩnh vực lúa gạo, thu hút trên 330 lao động. Các doanh nghiệp hoạt động ở các loại hình chính là xuất khẩu gạo trực tiếp, chuyên tiêu thụ nội địa hoặc xay xát, lau bóng gia công cho các đối tác có nhu cầu xuất khẩu ở các tỉnh, thành phố lớn phía Nam,… Hàng năm, chỉ riêng ngành xay xát lúa gạo tại xã An Cư đã đạt giá trị sản xuất từ 228 – 230 tỷ đồng. Ngành công nghiệp xay xát lúa gạo phát triển trên địa bàn đã đóng góp rất lớn trong đổi mới nông thôn, chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế địa phương, góp phần đưa đến thành công của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại xã An Cư. Qua đó, giúp xã nâng thu nhập bình quân đầu người lên 62 triệu đồng/người/năm, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 2,44%. Xã An Cư đã ra mắt thành công xã nông thôn mới vào năm 2018. Xã đang hướng đến mục tiêu đạt xã nông thôn mới nâng cao vào năm 2023.
Gần đây, cùng với thực thi các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm gắn với sản xuất nông nghiệp, huyện Cái Bè còn quan tâm quy hoạch, tổ chức lại sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, định hình các cụm công nghiệp để thu hút đầu tư cũng như sắp xếp lại doanh nghiệp xay xát lúa gạo, đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông… Vừa qua, được sự hỗ trợ của tỉnh, huyện Cái Bè đã đưa Cụm công nghiệp An Thạnh 1 có quy mô gần 10 ha, vốn đầu tư trên 29 tỷ đồng vào hoạt động. Cụm công nghiệp này đã thu hút 32 dự án đầu tư với tổng vốn đầu tư trên 185 tỷ đồng, chủ yếu ngành hàng xay xát lúa gạo, lấp đầy 100% diện tích đất hữu dụng. Đồng thời, tiếp tục triển khai đầu tư xây dựng Cụm công nghiệp An Thạnh 2 có tổng vốn đầu tư gần 600 tỷ đồng, tổng diện tích gần 35 ha. Đây là những điểm nhấn trong thu hút đầu tư, thiết thực thu hút dòng vốn đầu tư của doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp nói chung, ngành xay xát lúa gạo nói riêng của huyện Cái Bè trong giai đoạn mới.
Minh Trí