Chào bạn,
Mình hy vọng tháng 9 của bạn diễn ra êm đềm và thuận lợi.
Mới một tuần không gửi thư cho bạn, vậy mà mình có cảm tưởng như lâu lắm rồi. Hai tuần đầu tháng 9, giữa những cơn mưa đầu mùa bão mới, mình tất bật một số công việc chuẩn bị cho chương trình học ở Đông Labs, và lên kế hoạch cho bốn tháng cuối năm. Trong buổi họp tối thứ năm tuần trước với Yến, tụi mình đã chốt được vài quyết định quan trọng, cảm thấy vừa háo hức, vừa hồi hộp cho một chặng đường mới với nhiều chông gai đang chờ.
Dù lịch trình kín mít, mình cảm thấy hài lòng vì vẫn duy trì được thói quen đọc và ghi chép mỗi ngày và đã đi ngủ sớm hơn so với hồi tháng bảy. Trong bản tin tuần này, mình muốn kể với bạn về một khái niệm lấy cảm hứng từ toán học, đó là điểm tự uốn (self-inflection point). Đây là khái niệm mà mình đã áp dụng triệt để trong sự phát triển bản thân của mình trong những năm gần đây. Bài này mình viết và đăng lần đầu trên blog Typeshare hồi hai năm trước.
Trên chuyến xe bus đi Đà Lạt hồi chiều thứ sáu, mình đọc nốt cuốn The Almanack of Naval Ravikant – A Guide To Wealth and Happiness do Eric Jorgenson chấp bút. Naval là một doanh nhân và đồng sáng lập của AngelList, đã đầu tư vào hơn 100 công ty trong đó có Twitter và Uber. Người ta còn gọi Naval là modern philosopher, có lẽ vì tư duy rành mạch và sâu sắc của anh. Sách có nhiều câu đắt giá, trong đó có một câu nói về định nghĩa của retirement như sau: Nghỉ hưu là khi bạn ngừng hy sinh hôm nay cho một ngày mai tưởng tượng. Khi hôm nay tự thân nó đã trọn vẹn, đó là khi bạn đã nghỉ hưu.
Với mình, mỗi ngày được làm công việc mình thích và giỏi nhất, cùng đồng đội mình yêu quý và tin tưởng, và được học bất kì thứ gì mình cảm thấy cần và thích mà không phải chịu bất kỳ ràng buộc nào từ bên ngoài, đó là một ngày mà mình cảm thấy đủ.
Nếu bạn nghĩ kỹ một chút, có lẽ bạn sẽ thấy rằng, để về hưu sớm theo nghĩa này, chúng ta cần một siêu năng lực, đó học tập liên tục – perpetual learning. Học để biết mình có thể làm được việc gì, làm gì tốt nhất và làm mà như chơi trong việc gì. Và rồi học để được tiếp tục được làm công việc đó trong vài chục năm tới cho đến khi bạn lìa đời mà không chán.
Nhưng, chúng ta làm sao học khi không có thời khóa biểu, đề cương môn học, thầy giáo giỏi, và những kỳ thi để gò mình vào khuôn khổ? Chúng ta làm sao học khi những vai trò trách nhiệm đa mang mà xã hội văn minh đã quành trên đôi vai người lớn của chúng ta kể từ ngày ta bước ra khỏi cánh cổng trường đại học?
Trên thực tế, học tập liên tục ở người lớn cần diễn ra từ trong chất liệu của đời sống hằng ngày. Nếu xem đời sống là một đồ thị hình sin, thì việc học sẽ xảy ra tại các điểm uốn. Điểm uốn (inflection point) là một khái niệm toán học để chỉ nơi mà một điểm trên đường cong bắt đầu đổi chiều.
Nói rộng ra, điểm uốn là một sự kiện dẫn đến sự thay đổi đáng kể của một cá nhân, một tổ chức, một lĩnh vực, một nền kinh tế, hay có khi là cả thế giới.
Điều đáng nói là, điểm uốn có thể xảy ra vào những thời điểm không ngờ tới nhất, và nhiều khi là lúc bất tiện nhất cho bạn, vì bạn đang mải sống cuộc đời mình theo những thói quen cũ hoặc một chấp niệm về quá khứ:
-
Một cơ hội công việc phù hợp với nhu cầu và sở thích của bạn, nhưng lại không có lương, mà bạn thì lúc nào cũng cần … thu nhập để trang trải cho các nhu cầu cơ bản và cả lối sống mà bạn đã quen sở hữu với mức lương ngàn đô.
-
Một cuộc gặp tình cờ với bạn đời tương lai. Bạn sẽ vẫn lấy lý do bận rộn với sự nghiệp để không đầu tư đúng mức vào mối quan hệ này hay sẽ quyết định dành thời gian để phát triển nó?
-
Một tình huống căng thẳng trong gia đình. Bạn sẽ lại phản ứng theo phản xạ tự nhiên hay bình tĩnh giải quyết vấn đề? Bạn sẽ ghi chép tỉ mỉ và rút ra bài học để lần sau hành xử hiệu quả hơn hay sẽ lại để nó trôi đi trong sự tất bật của ngày?
Điểm uốn thường được hiểu là một sự kiện bên ngoài xảy đến và bạn sẽ hành động ra sao để biến sự kiện đó thành một cơ hội phát triển.
Ví dụ: Covid-19 khiến nhiều người nhận ra rằng việc hy sinh sức khoẻ và gia đình cho công việc là không xứng đáng. Chưa kể nếu công việc đó lấy đi nhiều năng lượng của họ hơn là cho họ niềm vui. Và họ đã không nhận ra điều đó cho đến khi virus corona bỗng ở đâu không mời mà đến. Làn sóng bỏ việc The Great Resignation diễn ra trên khắp thế giới từ sau đại dịch Covid-19. Nhiều người đã nắm lấy cơ hội này và tạo ra những thay đổi tích cực trong sự nghiệp và cuộc sống của họ. Covid-19 là một điểm uốn của thế giới. Nó cũng là điểm uốn trong cuộc đời của nhiều người.
Nhưng mình tin rằng mỗi người có thể chủ động tạo các điểm uốn cho bản thân mà không cần đợi một tác nhân bên ngoài như Covid-19. Mình gọi đó là những điểm tự uốn – self-inflection point. Điểm tự uốn là khi một người nhận ra và quyết định vượt qua những điểm mù của bản thân và có đủ can đảm để làm điều đó.
Điểm mù là cách nghĩ, thói quen hoặc mô típ hành động có hại mà chúng ta không ý thức là mình mắc phải. Những điểm mù này làm giảm hiệu quả của các quyết định của chúng ta và ngăn cản chúng ta phát triển. Điều chúng ta cần làm là nhận ra các điểm mù này và chủ động tạo ra những điểm tự uốn.
Năm cách giúp bạn không ngừng tạo ra những điểm tự uốn để phát triển bản thân
#1. Nhận ra và thay đổi vòng lặp thói quen của bạn.
Vì điểm uốn thường xảy ra bất ngờ, bạn cần tập các thói quen tốt để sẵn sàng khi cơ hội đến. Bạn có thể đọc rất nhiều sách và biết vô số cách làm đúng trong một lĩnh vực nào đó, như dạy con, giao tiếp với bạn đời, hay quản lý cảm xúc trong công việc, nhưng nếu bạn không tự quan sát và nhận diện thói quen của chính mình, mọi điều bạn học chỉ là lý thuyết suông và không giúp ích cho sự phát triển của chính bạn.
#2. Viết kế hoạch hành động.
Kế hoạch giúp bạn ứng phó với các tình huống khó khăn bằng những hành động cụ thể được suy nghĩ từ trước vào lúc tỉnh táo. Mặc lòng, nhiều khả năng là kế hoạch sẽ thay đổi ngay khi bạn bước những bước đầu tiên, nhưng không vì thế mà bạn không cần viết chúng xuống. Hãy cập nhật kế hoạch của bạn càng sớm càng tốt ngay trước hoặc sau khi có thay đổi.
#3. Tập thiền.
Giúp rèn óc tò mò và óc tự nhận thức bản thân ở cấp độ vi tế nhất. Khi hiểu mình cần gì, bạn tăng khả năng nhìn thấy cơ hội khi nó đến. Khi hiểu mình cần gì, bạn cũng ít bám chấp vào nó hơn, từ đó có thể hành động một cách tự nhiên nhất để đạt được thứ bạn cần.
#4. Học điều mới mỗi ngày.
Mở rộng không gian tư duy của bạn bằng cách đọc, viết, suy nghĩ, và ghi chép hằng ngày. Thói quen học mọi lúc mọi nơi giúp bạn có nhiều ý tưởng và công cụ giải quyết vấn đề mà không bị rơi vào lối mòn trước những tình huống khó khăn.
#5. Viết nhật ký.
Nếu như ngồi yên tĩnh lặng và quán chiếu tâm mình là thiền trực tiếp – direct meditation, thì quan sát nội tâm bạn bằng cách ghi chép là thiền viết – writing meditation. Cả hai đều có những tác dụng riêng và bổ trợ tốt cho nhau. Ghi chép hằng ngày cho bạn không gian an toàn để bày tỏ cảm xúc và nhìn vào những lối suy nghĩ và hành xử của mình với óc phân tích lành mạnh để nhận biết chúng và thay đổi khi cần.
Lời kết
Giả sử, trong 12 tháng tới, bạn muốn đầu tư nghiêm túc vào bản thân. Hãy áp dụng khái niệm điểm tự uốn một cách triệt để. Hãy thiết kế những ngày sống của bạn sao cho bạn có nhiều khoảnh khắc nhận ra các điểm tự uốn nhất có thể.
Nhận ra là bước đầu tiên của thay đổi. Khi bạn đem điều gì đó từ vô thức sang hữu thức, bạn mang cho nó hình hài của sự sống. Điều gì đó có thể là một thói quen cảm xúc từ thuở bé vốn đã không còn hữu ích, một kỳ vọng không hợp lý, một góc nhìn méo mó về thực tế, một nỗi sợ không tên,… Khi bạn tách mình khỏi những điều vô hình nay đã trở thành hữu hình ấy, bạn có khả năng thay đổi chúng với một đôi mắt sáng suốt, một trái tim dịu dàng, và một đôi tay cương quyết.
🗓️ Notes 2 Life Design
Nếu bạn yêu thích những bài viết của Đông Labs, bạn sẽ càng hứng thú hơn với cộng đồng những người học tò mò và dũng cảm thử nghiệm cùng nhau qua từng dòng ghi chép. Một số workshop sắp tới gồm:
-
Khóa học Ghi Chép Cảm Xúc (từ 9/9 đến 14/10): Lý thuyết và thực hành bốn bước ghi chép để quản lý cảm xúc với framework DORAE cùng cộng đồng dưới sự hướng dẫn của Tiên
-
Gặp nhau offline (25/10) dành riêng cho thành viên Đông Labs tại TP.HCM
Tham gia cộng đồng
Share