I. Tư bản cố định
1. Khái niệm
Tư bản cố định: là bộ phận của tư bản sản xuất, tham gia toàn bộ quá trình sản xuất,
nhưng giá trị được chuyển dần từng phần một vào trong sản phẩn mới dưới hình thức khấu
hao tài sản cố định. Tư bản cố định bao gồm: máy móc, thiết bị, nhà xưởng
2. Đặc điểm
Tư bản cố định tham gia nhiều chu kỳ kinh doanh, không thay đổi hình thái vật chất.
Với đặc điểm này, các doanh nghiệp chỉ cần bỏ vốn ban đầu để đầu tư hình thành nên tư bản
cố định, sau đó có thể khai thác sử dụng tư bản cố định trong thời gian dài. Để quản lý tư
bản cố định, doanh nghiệp phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá tình hình sử dụng tài sản.
Điều này không có nghĩa là không chỉ quản lý giữ gìn về mặt vật chất của nó, mà còn phải
duy trì khả năng hoạt động bình thường của tài sản do đó phải thường xuyên bảo dưỡng,
thay thể sửa chữa những bộ phận hư hỏng để đạt hiệu suất sử dụng tối đa.
Giá trị của tư bản cố định bị giảm dần do chúng bị hao mòn, biểu hiện là sự giảm dần
về giá trị và giá trị sử dụng. Có hai loại hao mòn tư bản cố định:
– Hao mòn hữu hình: Loại hao mòn này chỉ xuất hiện đối với tư bản cố định hữu hình.
Biểu hiện hao mòn hữu hình là tư bản cố định giảm dần về mặt giá trị sử dụng và kéo theo là
giá trị cũng bị giảm. Nguyên nhân gây ra hao mòn hữu hình, một mặt là do tư bản cố định
được sử dụng trong hoạt động kinh doanh, cường độ sử dụng tư bản cố định càng cao thì
mức độ hao mòn hữu hình càng tăng tương ứng; mặt khác là do sự tác động của tự nhiên tư
bản cố định bị rỉ sét, xuống cấp và do vậy làm cho năng lực sử dụng của chúng bị giảm
dần. Để hạn chế hao mòn hữu hình, phải bảo quản tốt máy móc, thiết bị, không để bị rỉ sét,sử dụng và bảo trì, bảo dưỡng máy móc đúng quy trình kỹ thuật.
– Hao mòn vô hình: Loại hao mòn này không chỉ xuất hiện đối với tư bản cố định hữu
hình mà còn đối với tư bản cố định vô hình. Biểu hiện hao mòn vô hình là tư bản cố định
thuần túy giảm dần về mặt giá trị. Có nhiều nguyên nhân gây ra hao mòn vô hình của tư bản
cố định. Đối với tư bản cố định hữu hình, nguyên nhân cơ bản gây ra hao mòn vô hình là do
sự tiến bộ khoa học công nghệ làm xuất hiện nhiều tư bản cố định có năng lực như tài sản cũ
nhưng giá cả lại rẻ hơn hoặc những tư bản cố định có năng lực cao hơn tài sản cũ nhưng giá
cả vẫn ngang bằng giá cả của tài sản cũ Còn đối với tài sản cố định vô hình, nguyên nhân
gây ra sự hao mòn vô hình phức tạp hơn, chẳng hạn, trong kinh doanh uy tín của doanh
nghiệp bị suy giảm làm mất lợi thế thương mại; bằng phát minh sáng chế bị lạc hậu bởi sự
tiến bộ khoa học công nghệ. Để giảm bớt hao mòn vô hình, các nhà tư bản thường tìm cách
kéo dài thời gian sử dụng máy móc, thiết bị trong ngày như làm 3 ca/ngày, hoặc tăng cường
độ lao động, để rút ngắn thời gian khấu hao, nhanh chóng đổi máy móc mới, thiết bị