Tơ visco là gì? Tơ visco (hay viscose) là một loại vải bán tổng hợp, thường được mệnh danh là “lụa nhân tạo”. Nó có nguồn gốc từ thiên nhiên (cụ thể là cellulose từ bột gỗ, tre, hoặc nứa) nhưng được tạo ra thông qua một quy trình sản xuất nhân tạo sử dụng hóa chất. Trong bài viết này của PUNDO, chúng ta sẽ cùng khám phá chi tiết về chất liệu thú vị này từ nguồn gốc ra đời, quy trình sản xuất, những ưu nhược điểm thực tế, cách phân biệt nó với cotton, polyester và cuối cùng là cách bảo quản để sản phẩm từ visco luôn bền đẹp.
1. Nguồn gốc tơ Visco – Tại sao lại gọi là “vải bán tổng hợp”?
Đây chính là điểm mấu chốt gây ra nhiều nhầm lẫn nhất. Nhiều người băn khoăn liệu visco là vải tự nhiên hay vải nhân tạo. Câu trả lời chính xác là nó nằm ở giữa. Vì đặc tính “lai” này, tơ visco sở hữu những đặc điểm ưu việt của cả hai thế giới: sự mềm mại, thoáng khí của sợi tự nhiên và độ óng ả, bắt màu tốt của sợi tổng hợp.
Cuối thế kỷ 19, ngành dệt may châu Âu tìm cách thay thế lụa tơ tằm – chất liệu xa xỉ, đắt đỏ và khan hiếm. Năm 1884, Hilaire de Chardonnet phát minh “lụa Chardonnet”, loại tơ nhân tạo đầu tiên nhưng dễ cháy và khó sản xuất. Đến năm 1892, ba nhà khoa học Anh – Cross, Bevan và Beadle – sáng chế quy trình “viscose” an toàn, hiệu quả hơn, mở ra kỷ nguyên tơ visco (Rayon) – loại vải mang vẻ đẹp của lụa nhưng giá thành rẻ hơn, phổ biến trong đời sống.
2. Quy trình sản xuất Visco Từ gỗ thành sợi
Đây là lý do vì sao visco được gọi là “bán tổng hợp”:
- Nguyên liệu tự nhiên: Visco được làm từ cellulose có trong bột gỗ (như sồi, thông, bạch đàn) hoặc tre, nứa, bã mía.
- Xử lý hóa học: Bột gỗ được ngâm trong dung dịch xút để tinh chế cellulose, sau đó phản ứng với carbon disulfide tạo ra dung dịch đặc sệt màu vàng cam gọi là “viscose”.
- Tạo sợi: Dung dịch này được ép qua các lỗ nhỏ vào bể axit sulfuric, nơi cellulose đông lại thành sợi tơ rắn.
- Hoàn thiện: Các sợi được kéo giãn, rửa sạch, tẩy trắng, sấy khô và cuộn lại để dệt vải.
Nói đơn giản, sợi visco có nguồn gốc tự nhiên từ cellulose, nhưng phải qua quá trình xử lý bằng hóa chất để tạo ra sợi tơ – nên nó được xem là chất liệu “bán tổng hợp”.
3. Đặc tính của tơ Visco
Nhờ cấu trúc sợi cellulose tái tạo, tơ visco sở hữu nhiều đặc điểm mà người tiêu dùng vô cùng yêu thích, đặc biệt là ở các nước có khí hậu nóng ẩm:
- Mềm mại và óng ả như lụa: Đây là ưu điểm lớn nhất. Vải visco có độ mềm mịn vượt trội, khi sờ vào có cảm giác mượt mà, mát lạnh trên da. Nó cũng có độ rủ rất đẹp, tạo nên sự thướt tha cho các thiết kế váy đầm.
- Khả năng thấm hút mồ hôi vượt trội: Cấu trúc sợi visco có nhiều lỗ rỗng li ti, cho phép nó thấm hút độ ẩm (mồ hôi, nước) cực kỳ tốt, thậm chí còn tốt hơn cả cotton. Điều này giúp vải luôn khô thoáng và mang lại cảm giác “dễ thở” cho người mặc.
- Thoáng khí và làm mát: Vì thấm hút tốt, visco không giữ nhiệt. Không khí dễ dàng lưu thông qua vải, giúp làm mát cơ thể hiệu quả. Đây là lý do visco rất được ưa chuộng cho quần áo mùa hè hoặc chăn ga gối đệm.
- An toàn và thân thiện với làn da: Vì có nguồn gốc cellulose tự nhiên, visco thường không gây kích ứng da, kể cả với làn da nhạy cảm (trừ khi người dùng bị dị ứng với hóa chất còn sót lại trong quy trình sản xuất kém chất lượng).
- Khả năng bắt màu nhuộm tốt: Visco rất “ăn” màu. Vải nhuộm từ visco thường có màu sắc rất rực rỡ, tươi sáng và sắc nét, giữ màu tốt sau nhiều lần giặt (nếu giặt đúng cách).
4. Những điểm cần “lưu ý” khi sử dụng vải Visco
Không có chất liệu nào là hoàn hảo, và visco cũng vậy. Để thể hiện sự chuyên nghiệp và đáng tin cậy, chúng ta cần phải thành thật về những hạn chế của nó:
- Dễ bị nhăn: Đây có lẽ là nhược điểm lớn nhất và dễ nhận thấy nhất. Vải visco rất dễ nhăn, chỉ cần vò nhẹ hoặc sau khi giặt là các nếp nhăn đã xuất hiện rõ rệt, đòi hỏi phải ủi thường xuyên.
- Độ bền kém, đặc biệt khi ướt: Đây là “gót chân Achilles” của visco. Khi ở trạng thái khô, độ bền của visco chỉ ở mức trung bình. Nhưng khi bị ướt, cấu trúc sợi trương lên và trở nên yếu đi đáng kể, có thể mất tới 50% độ bền. Vì vậy, vải visco rất dễ bị rách hoặc biến dạng nếu bị kéo, vắt, hoặc tác động lực mạnh khi ướt.
- Dễ bị co rút sau khi giặt: Visco có xu hướng bị co lại, đặc biệt là trong lần giặt đầu tiên hoặc khi giặt bằng nước nóng. Nhiều sản phẩm từ visco có thể bị co rút 3-5% sau khi giặt.
- Vấn đề về môi trường: Mặc dù nguồn gốc là gỗ (có thể tái tạo), quy trình sản xuất visco truyền thống lại sử dụng nhiều hóa chất độc hại như carbon disulfide và xút. Nếu không được xử lý đúng cách, việc thải các hóa chất này ra môi trường có thể gây ô nhiễm nguồn nước và không khí nghiêm trọng. (Hiện nay, đã có các phiên bản “visco xanh” như Tencel/Lyocell, sử dụng dung môi hữu cơ không độc hại, khép kín).
5. So sánh Visco với các chất liệu phổ biến
Việc so sánh giúp người dùng định vị rõ ràng giá trị của visco so với những gì họ đã biết.
5.1. Visco và Cotton: Ai thấm hút tốt hơn?
Cả hai đều là “vua” về thấm hút và thoáng khí.
- Giống nhau: Cùng có nguồn gốc cellulose, cực kỳ thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt và thân thiện với da.
- Khác nhau:
- Cảm nhận: Visco thường cho cảm giác mềm, mượt và mát lạnh hơn khi chạm vào. Cotton cho cảm giác xốp, khô và quen thuộc hơn.
- Độ bền: Cotton bền hơn visco, và đặc biệt là bền hơn khi ướt. Visco yếu đi khi ướt.
- Độ nhăn: Cả hai đều dễ nhăn, nhưng visco có xu hướng nhăn nhiều hơn và khó ủi phẳng hơn một chút.
- Vẻ ngoài: Visco có độ óng ả và rủ (như lụa), trong khi cotton thiên về vẻ mộc mạc.
5.2. Visco và Polyester: Cuộc chiến giữa “thoáng mát” và “bền bỉ”
Đây là hai thái cực hoàn toàn trái ngược.
- Visco (Bán tổng hợp): Thấm hút mồ hôi, thoáng mát, mềm mại, dễ nhăn, độ bền thấp khi ướt.
- Polyester (Tổng hợp 100%): Không thấm hút mồ hôi (gây bí bách), cực kỳ bền (bền cả khi ướt), không nhăn, không co rút, giữ form dáng tốt.
- Kết luận: Visco dành cho sự thoải mái và thoáng mát. Polyester dành cho độ bền và sự tiện lợi (không cần ủi).
5.3. Visco và Lụa tơ tằm: “Lụa nhân tạo” và “lụa tự nhiên”
Visco được tạo ra để “bắt chước” lụa, nên chúng có nhiều điểm tương đồng về cảm quan.
- Giống nhau: Rất mềm mại, óng ả, mượt mà, có độ rủ đẹp và sang trọng.
- Khác nhau:
- Nguồn gốc: Lụa là protein từ tằm. Visco là cellulose từ gỗ.
- Độ bền: Lụa là một trong những sợi tự nhiên bền nhất (khi khô). Visco yếu hơn nhiều.
- Giá cả: Lụa đắt hơn visco rất nhiều. Visco là giải pháp “xa xỉ giá rẻ”.
- Bảo quản: Cả hai đều “khó chiều” và cần được chăm sóc cẩn thận, nhưng visco dễ bị hỏng bởi nước hơn.
6. Ứng dụng phổ biến của tơ Visco trong đời sống
Nhờ sự kết hợp giữa vẻ đẹp và sự thoải mái, visco có mặt ở khắp mọi nơi:
- Trong ngành thời trang: Đây là “sân khấu” chính của visco. Bạn có thể dễ dàng tìm thấy nó trong:
- Váy đầm, chân váy maxi (nhờ độ rủ thướt tha).
- Áo sơ mi, áo blouse (tạo sự mềm mại, sang trọng).
- Quần áo mùa hè, đồ bộ mặc nhà (vì độ thoáng mát).
- Lớp lót cho áo vest, áo khoác (tạo cảm giác trơn trượt, dễ chịu khi mặc).
- Trong ngành nội thất và chăn ga gối đệm:
- Khả năng làm mát, thấm hút mồ hôi và sự mềm mại của visco khiến nó trở thành chất liệu lý tưởng cho vỏ chăn, vỏ gối và ga trải giường cao cấp.
- Nó mang lại cảm giác mát lạnh ngay khi bạn nằm xuống, giúp điều hòa nhiệt độ cơ thể và mang lại giấc ngủ sâu hơn, đặc biệt là trong những đêm hè nóng bức.
7. Hướng dẫn bảo quản sản phẩm từ tơ Visco bền đẹp như mới
Như đã phân tích, visco rất “mong manh” khi ướt. Vì vậy, việc bảo quản đúng cách là chìa khóa để giữ sản phẩm bền lâu.
- Ưu tiên giặt tay: Đây là cách tốt nhất. Dùng nước lạnh hoặc nước ấm (dưới 30°C) và xà phòng/nước giặt dịu nhẹ. Không ngâm quá lâu.
- Giặt máy (Nếu bắt buộc): Luôn sử dụng túi giặt. Chọn chế độ giặt nhẹ nhất (Delicate/Handwash) và dùng nước lạnh.
- Tuyệt đối không vắt xoắn mạnh: Sau khi giặt, chỉ bóp nhẹ cho ráo nước. Vắt xoắn mạnh khi ướt là nguyên nhân hàng đầu làm hỏng cấu trúc sợi và gây biến dạng sản phẩm.
- Cách phơi: Cuộn sản phẩm trong một chiếc khăn tắm sạch để thấm bớt nước. Phơi ở nơi râm mát, thoáng gió. Tránh phơi trực tiếp dưới ánh nắng gắt vì có thể làm sợi bị giòn, cứng và phai màu.
- Cách ủi (là): Visco rất dễ cháy. Luôn ủi ở nhiệt độ thấp nhất. Tốt nhất là ủi khi vải còn hơi ẩm, hoặc ủi qua một lớp vải lót mỏng. Lộn mặt trái của sản phẩm ra để ủi, tránh làm bóng bề mặt vải.
Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm chăn ga gối đệm có khả năng điều hòa nhiệt độ, thấm hút mồ hôi tốt và mang lại cảm giác mát lạnh, mềm mịn như lụa để nâng niu giấc ngủ, các sản phẩm có sử dụng chất liệu visco chắc chắn là một khoản đầu tư xứng đáng. Cảm ơn bạn đã tham khảo bài viết của PUNDO, hy vọng các thông tin trên hữu ích với bạn, ngoài ra chúng tôi có rất nhiều bài viết về các loại vải khác, nếu bạn đang tìm hiểu về vải, tham khảo ngay trên Blog của PUNDO nhé!