Chiều ngày 8/12, tại Đê Xuân Quan (Gia Lâm, Hà Nội), đoạn rẽ vào khu đô thị Ocean Park 1, khói đen sẫm, kết thành từng mảng lớn lơ lửng trên bầu trời, kèm theo mùi cháy khét. Chúng tôi giơ máy bấm. Những khung hình màu tím của khói lẫn trong màu trời xám xịt của mùa đông, nhìn thôi cũng đã thấy ngộp thở.
“Buổi tối mà mình mở cửa ra là y rằng sẽ ngửi thấy mùi khét… Nhiều người ở cạnh khu nhà mình đã chuyển đi rồi. Còn như mình vẫn cố gắng bám trụ thì cứ đến tối là không dám mở cửa. Có những lúc nhìn lên trời còn không thấy cả khu chung cư bên cạnh và phải đến sáng ra khi nắng lên rất cao rồi mới nhìn thấy mờ mờ”, một người dân xin không nêu tên bày tỏ với phóng viên.
Nguyên nhân của những màn khói dày đặc ấy không phải từ chính các khu đô thị mới, mà từ các xã, cụm tái chế và bãi rác bao quanh – nơi đốt rác, gom phế liệu, sản xuất công nghiệp và xả thải diễn ra liên tục nhiều năm. Và vô hình trung, những khu đô thị được thiết kế để trở thành “ốc đảo xanh” như Ecopark, Ocean Park lại là những nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất.
Trong khi đó, tại địa phận Long Biên, chị Đặng Minh Lý, sống tại khu vực Cổ Linh (Hà Nội), cho biết gia đình đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ ô nhiễm không khí do chung quanh có nhiều công trình xây dựng. “Ngày nào xe chở cát, vật liệu cũng ra vào liên tục, bụi bay mù mịt khiến không khí càng thêm ngột ngạt. Tôi thường xuyên phải đóng kín cửa cả ngày, lau dọn nhà nhiều lần nhưng vẫn không thể giữ được sạch sẽ”, chị Lý chia sẻ. Không chỉ sinh hoạt bị đảo lộn, thời gian gần đây, chị và người thân trong gia đình còn thường xuyên mắc các bệnh về hô hấp, khiến chất lượng cuộc sống suy giảm nghiêm trọng.
Không chỉ có bầu trời bị đầu độc. Dòng nước và đất đai ở vùng phía đông Hà Nội cũng đang oằn mình chịu đựng. Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải – từng là huyết mạch tưới tiêu quan trọng của Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh – nay bị biến dạng đến mức người dân gọi là “dòng sông chết”. Nước sông đen sì, đặc quánh, bốc mùi hôi nhiều ngày trong năm.
Bà Nguyễn Thị Minh, một người dân sống tại Gia Lâm, cho biết: “Chúng tôi làm việc ngay ven sông Bắc Hưng Hải nhưng dòng sông ô nhiễm đến mức không thể dùng để tưới cây. Mức độ ô nhiễm phải nói là quá nghiêm trọng, cây chưa chắc sống nổi chứ chưa nói đến khỏe mạnh nếu tưới bằng nước sông”.
Cùng đi thực địa với phóng viên, ông Nguyễn Ngọc Thắng, người dân khu vực ven sông Bắc Hưng Hải, nhìn dòng nước đen ngòm không khỏi xót xa. “Dòng sông này là nguồn sống của gia đình tôi và hàng nghìn hộ dân dọc hai bờ. Nhưng hơn 10 năm qua, chúng tôi khổ sở vì tìm kiếm nguồn nước sinh hoạt. Nước giếng khoan cũng bị ô nhiễm làm tường nhà ố vàng một màu”, ông Thắng chia sẻ.