Sự bùng nổ dân số châu Phi liệu có phải là lời nguyền cho châu Phi?

Như cậu biết đấy, dân số châu Phi tăng vùn vụt. Năm 1900, chỉ có 140 triệu người ở châu Phi. Đến năm 2017, dân số châu Phi đã vượt quá 1 tỷ – chính xác là 1,26 tỷ. Chỉ trong một thế kỷ, châu Phi đã tăng dân số lên gấp chín lần. Và chưa hết đâu. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc năm 2017 , dân số châu Phi sẽ là 2,53 tỷ vào năm 2050 và 4,47 tỷ vào năm 2100 – tức là sẽ còn tăng thêm gấp bốn lần nữa. Tất nhiên, tốc độ tăng dân số đang chậm lại do tỷ lệ sinh giảm, nhưng chúng ta không thể bỏ qua mức tăng trưởng dự báo đáng kể này.

Trong tình hình này, tớ thực sự lo lắng về tương lai của châu Phi. Áp lực dân số này sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc cho lục địa – thiếu lương thực, nước sạch, đô thị hóa nhanh chóng dẫn đến hình thành nhiều khu ổ chuột, xung đột bộ lạc, v.v… Tất nhiên, dù dân số tăng gấp chín lần, châu Phi ít nhất vẫn xoay xở để nuôi sống dân chúng ở mức tối thiểu (đừng nhắc đến những nạn đói và nội chiến tàn khốc – gần như không thể tránh khỏi những thảm họa này) trong thế kỷ qua. Phát triển công nghệ trong tưới tiêu và nông nghiệp, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và viện trợ toàn cầu đã giúp châu Phi không bị sụp đổ. Tuy nhiên, tớ không chắc chắn châu Phi sẽ vẫn ổn trong 100 năm tới như thế kỷ trước. Ta không thể kết luận đơn giản bằng cách ngoại suy vì ta không biết liệu những tiến bộ này có được duy trì hay không. Hơn nữa, biến đổi khí hậu sẽ làm ảnh hưởng đáng kể đến những xu hướng tích cực này – châu Phi là khu vực bị đe dọa nhất bởi biến đổi khí hậu. Châu Phi – phần lớn là vùng khí hậu khô hạn hoặc nhiệt đới – nói chung rất dễ bị tổn thương trước bất kỳ khủng hoảng sinh tồn nào do biến đổi khí hậu gây ra vì khí hậu dễ thay đổi trong các tình huống bất ổn. Khi ta xét đến những vấn đề đặc thù của châu Phi – thiếu của cải kinh tế, thất bại trong việc xây dựng quốc gia, tham nhũng tràn lan, chính trị đàn áp, thiếu vốn xã hội, v.v… – những cuộc khủng hoảng này có thể trở nên tồi tệ đến mức tận thế. Nguy cơ này không hề nhỏ.

Tất nhiên, bùng nổ dân số cũng có thể là một điều tốt cho châu Phi. Ít nhất các nước châu Phi không phải lo lắng về việc mất sức mạnh địa chính trị do dân số giảm và cơ cấu dân số già đi nhanh chóng như một số nước châu Âu và Đông Á. Nhưng tớ không chắc lợi ích này sẽ lớn hơn chi phí của bùng nổ dân số.

Dù sao thì tớ cũng có một câu hỏi. Liệu bùng nổ dân số có chắc chắn là một thảm họa đối với châu Phi?