TIẾT HỌC THỰC HIỆN GIÁO DỤC STEM TRÌNH BÀY SẢN PHẨM THIẾT KẾ SƠ ĐỒ TƯ DUY VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI KHÍ HẬU VÀ THUỶ VĂN VIỆT NAM
Phân môn Địa lí 8- GV thực hiện: Phan Thị Thanh Huyền
Tiết học này nằm trong nội dung chương trình Lịch sử và Địa lí 8 ( Phân môn Địa 8), kết hợp phương pháp giáo dục STEM nhằm phát triển năng lực tư duy, sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Trong tiết học, học sinh sẽ vận dụng kiến thức đã học để thiết kế và trình bày sơ đồ tư duy, thể hiện mối quan hệ giữa biến đổi khí hậu và những tác động cụ thể đến khí hậu, thủy văn ở Việt Nam.
Tiết học được tiến hành qua như sau:
Ôn tập kiến thức nền tảng về biến đổi khí hậu toàn cầu và khu vực Việt Nam (nhiệt độ tăng, băng tan, nước biển dâng…).
Tìm hiểu các biểu hiện cụ thể của biến đổi khí hậu tại Việt Nam: mưa bão cực đoan, hạn hán kéo dài, lũ lụt, xâm nhập mặn, sạt lở đất…
Phân tích tác động đến khí hậu và thủy văn: thay đổi chế độ mưa, dòng chảy sông ngòi, lượng nước ngầm, hiện tượng thời tiết cực đoan.
Hoạt động nhóm: Thiết kế sơ đồ tư duy thể hiện các tác động trên (sử dụng giấy AO, phần mềm sơ đồ tư duy, hoặc công cụ sáng tạo khác).
Trình bày sản phẩm và nhận xét: các nhóm trình bày sản phẩm trước lớp, giáo viên và học sinh khác phản hồi, nhận xét.
Tiết học mang lại nhiều ý nghĩa
Giáo dục học sinh nhận thức sâu sắc về biến đổi khí hậu và tác động thực tiễn: Tiết học giúp học sinh không chỉ tiếp cận kiến thức lý thuyết trong sách giáo khoa mà còn hiểu rõ hơn về tác động cụ thể, sâu rộng và đa chiều của biến đổi khí hậu đến môi trường sống tại Việt Nam, đặc biệt là về khí hậu và thủy văn – những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, và tài nguyên thiên nhiên nước ta.Thông qua việc thiết kế sơ đồ tư duy, học sinh có cơ hội hệ thống hoá kiến thức, thể hiện các mối quan hệ nhân quả giữa hiện tượng biến đổi khí hậu với các hệ quả về thời tiết cực đoan, thay đổi dòng chảy, xâm nhập mặn, hạn hán, mưa lũ… Việc trình bày theo sơ đồ tư duy còn giúp học sinh nắm bắt kiến thức một cách logic, dễ nhớ, và sâu sắc hơn.
Phát triển tư duy phản biện và kỹ năng tổng hợp – phân tích thông tin: Tiết học STEM không chỉ dừng lại ở việc học thuộc kiến thức mà khuyến khích học sinh phân tích vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau, như nguyên nhân (hoạt động con người, hiệu ứng nhà kính), biểu hiện (thời tiết cực đoan, nước biển dâng), và hậu quả (thiên tai, mất mùa, thiếu nước ngọt…). Qua đó, học sinh học được cách đánh giá, tổng hợp thông tin và xây dựng tư duy phản biện, một trong những kỹ năng quan trọng của công dân thế kỷ 21.
Khơi gợi tinh thần trách nhiệm và thái độ sống thân thiện với môi trường: Biến đổi khí hậu là vấn đề toàn cầu nhưng lại có tác động rất cụ thể và gần gũi đến từng quốc gia, từng địa phương, và từng cá nhân. Khi hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, học sinh sẽ có thái độ tích cực hơn trong hành động bảo vệ môi trường, như tiết kiệm năng lượng, trồng cây xanh, giảm rác thải nhựa, tham gia các hoạt động vì môi trường…
Tiết học trở thành cầu nối giúp học sinh chuyển hóa nhận thức thành hành động, từ đó góp phần xây dựng công dân có trách nhiệm và hiểu biết về phát triển bền vững.
Ứng dụng linh hoạt kiến thức liên môn và phát triển năng lực cá nhân: Với hình thức học tập theo định hướng STEM, học sinh không chỉ vận dụng kiến thức Địa lí mà còn tích hợp nhiều môn học khác:
Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh: Việc tổ chức một tiết học STEM với hình thức thiết kế và trình bày sản phẩm giúp học sinh thoát khỏi lối học thụ động, thay vào đó là sự trải nghiệm, khám phá, sáng tạo, và học tập qua hành động. Học sinh được khuyến khích nêu ý kiến cá nhân, đưa ra sáng kiến, làm việc nhóm và cùng nhau tạo ra sản phẩm có ý nghĩa thực tiễn. Qua đó, giáo viên không còn là người giảng giải toàn bộ nội dung, mà trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ, giúp học sinh phát triển năng lực học tập tự chủ và tư duy sáng tạo.
Một số hình ảnh tiết học:
GV thực hiện: Phan Thị Thanh Huyền