1.Hoạt động 1: Khởi động (5 phút)
a.Mục tiêu: Ôn tập lại kiến thức tiết học trước: ô nguyên tố, chu kì thông qua trò chơi “Ai nhanh hơn”
b.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-Hoạt động của HS
Sản phẩm
*Chuyển giao nhiệm vụ cho HS
Hướng dẫn HS tham gia trò chơi “Ai nhanh hơn”
Thời gian suy nghĩ và trả lời mỗi câu hỏi 20s
HS sau khi đọc câu hỏi, giơ tay nhanh nhất sẽ được quyền trả lời.
Câu 1: Chu kì là:
A. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng số electron lớp ngoài cùng.
B. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng số lớp electron.
C. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng số electron.
D. Tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử của nó cùng tính chất hoá học.
Câu 2: Vị trí kim loại kiềm trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học thường:
A.Ở đầu nhóm B. Ở cuối nhóm
C.Ở đầu chu kì D. Cuối chu kì
Câu 3: Cho các nguyên tố hoá học sau: H;Mg;B;Na; S;O;P;Ne;He;Al
a.Những nguyên tố nào thuộc cùng một chu kì?
b. Những nguyên tố nào là kim loại? phi kim?khí hiếm?
Câu 1: B
Câu 2: C
Câu 3:
a. Nguyên tố thuộc cùng 1 chu kì: (H,He);
(B,O,Ne);(Na, Mg,Al,P,S)
b.Nguyên tố là kim loại: Mg;Na;Al
Nguyên tố là phi kim: H;B;S;O;P
Nguyên tố là khí hiếm: Ne;He
2.Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (30 phút)
Tìm hiểu về nhóm nguyên tố
a.Mục tiêu:Mô tả cấu tạo của bảng tuần hoàn: Ô; chu kì; nhóm.
b.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-Hoạt động của HS
Sản phẩm
* Chuyển giao nhiệm vụ:
Yêu cầu HS viết cấu trúc nguyên tử các nguyên tố Li, Na, K
– Nhận xét số electron lớp ngoài cùng các nguyên tử nguyên tố Li, Na, K?
– Hướng dẫn HS nêu định nghĩa nhóm nguyên tố.
– chiếu bảng tuần hoàn, dựa vào vị trí của từng nhóm trên bảng tuần hoàn và giới thiệu các nhóm A và nhóm B.
Chuyển giao nhiệm vụ: Để xác định số thứ tự của nhóm cần dựa vào cấu trúc nguyên tử của nguyên tố.
– Yêu cầu 1 HS cho biết cấu trúc nguyên tử của các nguyên tố nhóm A?
– Cách xác định số thứ tự của nhóm?
– Chỉ vào vị trí của từng nhóm A trên bảng tuần hoàn và nêu rõ đặc điểm cấu tạo nguyên tử các nguyên tố nhóm A?
– Dựa vào số electron lớp ngoài cùng có thể dự đoán tính chất nguyên tố?
Các nguyên tố nhóm A bao gồm những nguyên tố nào? Ví dụ?
Chỉ vào vị trí của từng nhóm B trên bảng tuần hoàn:
Các nguyên tố nhóm B bao gồm những nguyên tố nào?
– GV yêu cầu HS hoạt động nhóm (6p) : Tìm hiểu mối quan hệ giữa số electron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố với số thứ tự của nhóm trả lời các câu hỏi sau:
1.Hãy cho biết nguyên tử các nguyên tố nào có cùng số electron ở ngoài cùng? Quan sát hình 3.5 và bảng tuần hoàn, hãy cho biết số electron lớp ngoài cùng. Bốn nguyên tố đó nằm ở nhóm nào trong bảng tuần hoàn?
2. Nêu quan hệ của số thứ tự nhóm và số electron lớp ngoài cùng
* Thực hiện nhiệm vụ:
HS nêu định nghĩa nhóm nguyên tố:
Nhóm nguyên tố gồm các nguyên tố có cấu hình electron nguyên tử lớp ngoài cùng tương tự nhau do đó tính chất hoá học gần giống nhau HS theo dõi bảng tuần hoàn xác định được số nhóm A từ IA đến VIIIA.
– Nhóm A:
– Số thứ tự của nhóm A= số e lớp ngoài cùng.
Hs trả lời:
Nếu: a + b 3 ® Kim loại
Nếu 5 a + b 7 ® Phi kim
Nếu a + b = 8 ® Khí hiếm
– Các nguyên tố nhóm A gồm nguyên tố s và nguyên tố p
Ví dụ:
Na (Z = 11): ® IA
O (Z = 8): ® VIA
– Xác định được vị trí các nguyên tố thuộc nhóm B
* Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một HS trình bày, HS khác bổ sung (nếu có).
* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
– Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá.
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn (tiếp)
3. Nhóm
Kết luận:
– Nhóm gồm các nguyên tố có tính chất hóa học tương tự nhau được xếp thành cột theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân.
– Bảng tuần hoàn gồm: 2 loại nhóm (8 cột là nhóm A và 10 cột là nhóm B.)
– Nhóm A được đánh số thứ tự bằng chữ số La mã từ IA đến VIIIA
– Số thứ tự nhóm A = số electron ở lớp ngoài cùng của các nguyên tử nguyên tố thuộc nhóm đó.
– Các nguyên tố trong cùng 1 nhóm A có tính chất hóa học tương tự nhau, ví dụ:
+ Nhóm IA gồm các nguyên tố kim loại hoạt động điển hình – kim loại mạnh (trừ H).
+ Nhóm VIIA gồm các nguyên tố phi kim hoạt động mạnh (phi kim điển hình), trừ Ts.
+ Nhóm VIIIA gồm các nguyên tố khí hiếm (khí trơ)
3.Hoạt động 3: Luyện tập-Vận dụng (8 phút)
a.Mục tiêu:Ôn tập lại kiến thức thông qua vận dụng làm 1 số bài tập
b.Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-Hoạt động của HS
Sản phẩm
*Chuyển giao nhiệm vụ:
– Hướng dẫn HS hoạt động cặp đôi, thảo luận làm mục ? trong SGK/T29
Sử dụng BTH, hãy cho biết:
1.Số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử hai nguyên tố Al và S.Giải thích.
2.Hãy kể tên nguyên tố thuộc chu kì nhỏ và cùng nhóm với nguyên tố beryllium
– GV yêu cầu HS tiếp tục hoạt động nhóm 4 (5’) làm bài tập: Cho các nguyên tố có số thứ tự lần lượt là 9, 18 và 19. Số electron lớp ngoài cùng vủa mỗi nguyên tố trên là bao nhiêu? Cho biết mỗi kim loại nằm ở nhóm nào và đó là kim loại, phi kim hay khí hiếm.
*Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát bảng tuần hoàn, nghiên cứu bài tâp tìm câu trả lời, trao đổi nhóm thống nhất đáp án trong nhóm
*Báo cáo kết quả và thảo luận
– Đại diện 1, 2 nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
(Đáp án phần nội dung ghi)
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
– GV chiếu đáp án, các nhóm đánh giá chéo
– GV chiếu bảng tuần hoàn (sgk/25) hướng dẫn HS tìm hiểu các nguyên tố nhóm B (5p). GV giới thiệu 1 số nguyên tố như Hg, Ag, Au, Fe, Cu
Sản phẩm dự kiến của HS:
1. Nguyên tố Al nằm ở chu kì IIIA nên nguyên tử Al có 3e ở lớp ngoài cùng.
Nguyên tố S nằm ở chu kì VI A nên trong nguyên tử S có 6e ở lớp ngoài cùng
2. Nguyên tố thuộc chu kì nhỏ và cùng nhóm với Be là Mg
Bài tập :
-Nguyên tố có số thứ tự là 9 là beryllium (Be) có 2e ở lớp ngoài cùng, nằm ở nhóm IIA, đó là nguyên tố kim loại.
– Nguyên tố có số thứ tự là 18 là argon (Ar) có 8e ở lớp ngoài cùng, nằm ở nhóm VIIIA, đó là nguyên tố khí hiếm.
– Nguyên tố có số thứ tự là 19 là potassium (K) có 1e ở lớp ngoài cùng, nằm ở nhóm IA, đó là nguyên tố kim loại.
* Hướng dẫn về nhà (2’)
– Học bài cũ:
+ Học bài theo vở ghi; học thuộc các nguyên tố ở chu kì 1, 2, 3; nhóm IA, VIIA, VIIIA;
+ Làm bài tập: Hoàn thành các thông tin còn thiếu trong bảng sau:
Tên nguyên tố
Kí hiệu hóa học
Ô nguyên tố
Thuộc nhóm
Chu kỳ
Calcium
?
?
IIA
?
phosphorus
?
?
VA
?
?
Au
79
?
6
– Chuẩn bị bài mới:
+ Nghiên cứu bảng tuần hoàn, tìm hiểu về các nguyên tố kim loại, phi kim, khí hiếm.