Sâu bệnh hại luôn là nỗi lo thường trực của bà con nông dân, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng nông sản. Thay vì đợi “mất bò mới lo làm chuồng”, việc áp dụng đúng các nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh một cách khoa học chính là chìa khóa cho một vụ mùa bội thu. Trong bài viết này, Vietnam Light sẽ đi sâu vào 4 nguyên tắc chính trong phòng trừ sâu bệnh dựa trên phương pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) được khuyến cáo rộng rãi, giúp bà con bảo vệ mùa màng hiệu quả và hướng tới nền nông nghiệp bền vững.
Nguyên tắc 1: Phòng ngừa là chính
Một trong những nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh là phòng ngừa. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Phòng ngừa luôn được ưu tiên vì nó giúp giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch hại, tiết kiệm chi phí thuốc BVTV,… hiệu quả hơn rất nhiều so với việc xử lý sau khi sâu bệnh đã lan rộng.
Nguyên tắc 2: Phát hiện sớm, xử lý gọn
Bà con đừng đợi đến khi sâu bệnh gây hại rõ rệt mới hành động. Việc kiểm tra đồng ruộng thường xuyên là hoạt động tối quan trọng giúp phát hiện sớm các đối tượng nguy hiểm như rầy nâu, sâu cuốn lá… khi chúng mới xuất hiện.
Kiểm tra kỹ cả mặt trên và mặt dưới lá, thân cây, và đặc biệt là gốc lúa để tìm ổ rầy. Bà con có thể tìm hiểu thêm về cách làm bẫy côn trùng đơn giản như bẫy dính vàng, bẫy chua ngọt để tăng hiệu quả theo dõi và bắt giữ côn trùng gây hại.
Nguyên tắc 3: Sử dụng biện pháp tổng hợp IPM
Đây là chiến lược cốt lõi, thường được gọi là biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Thay vì phụ thuộc vào một phương pháp, IPM kết hợp hài hòa nhiều biện pháp để đạt hiệu quả cao và bền vững nhất.
Các biện pháp cụ thể:
- Biện pháp Sinh học: Thực hiện phòng trừ sâu bệnh bằng phương pháp sinh học như lợi dụng các loài thiên địch có sẵn (bọ rùa, ong ký sinh) và sử dụng các chế phẩm vi sinh như nấm Trichoderma, vi khuẩn Bt.
- Biện pháp Hoá học: Sử dụng thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm, đúng cách).
- Biện pháp Thủ công: Sử dụng bẫy thủ công như bẫy dính hoặc lưới che, bắt sâu bằng tay.
- Kỹ thuật canh tác: Làm đất, tỉa cành, bón phân cân đối để tăng sức đề kháng tự nhiên cho cây trồng.
Nguyên tắc 4: Xử lý sâu bệnh kịp thời dựa trên ngưỡng gây hại
Nguyên tắc này trả lời cho câu hỏi: “Khi nào thì nên phun thuốc?“. Ngưỡng gây hại kinh tế (AET – Economic Threshold) là mật độ sâu/bệnh hại mà tại đó, nếu không can thiệp, thiệt hại kinh tế gây ra sẽ lớn hơn chi phí phòng trừ.
- Tại sao cần ngưỡng? Để tránh việc phun thuốc tràn lan, không cần thiết khi mật độ sâu hại còn thấp và chưa gây ảnh hưởng đáng kể đến năng suất.
- Ví dụ: Chỉ phun thuốc trừ sâu cuốn lá trên lúa khi mật độ đạt từ 15-20 con/m² ở giai đoạn đẻ nhánh. Không cần phun nếu chỉ thấy vài con lác đác.
- Tiết kiệm chi phí thuốc men, bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng (đặc biệt là các loài thiên địch), giảm nguy cơ tồn dư thuốc BVTV trên nông sản.
Áp dụng các nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh vào thực tế
Để bà con dễ hình dung, dưới đây là một vài ví dụ áp dụng 4 nguyên tắc trên cho các loại cây trồng phổ biến.
Nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh trên cây ăn quả
- Phòng là chính: Cắt tỉa cành tạo độ thông thoáng, dọn dẹp lá và quả rụng, bón phân hữu cơ để cây khỏe.
- Phát hiện sớm: Dùng bẫy Pheromone để theo dõi ruồi đục quả, thường xuyên kiểm tra lá non để phát hiện rầy chổng cánh, rệp sáp.
- Biện pháp tổng hợp: Bao trái để ngăn sâu bệnh, nuôi kiến vàng trong vườn cam bưởi, phun dầu khoáng để trừ rệp.
- Xử lý theo ngưỡng: Chỉ phun thuốc đặc trị khi mật độ sâu hại cao, ưu tiên phun vào buổi chiều mát để bảo vệ ong và các côn trùng có ích.
Nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh trên rau màu
- Phòng là chính: Luân canh với cây trồng khác họ (ví dụ: trồng ngô sau vụ cà chua), sử dụng nhà lưới hoặc màng phủ nông nghiệp để ngăn côn trùng.
- Phát hiện sớm: Kiểm tra mặt dưới lá hàng ngày để tìm trứng sâu, bọ trĩ, nhện đỏ.
- Biện pháp tổng hợp: Bắt sâu non bằng tay (với diện tích nhỏ), nhổ bỏ và tiêu hủy cây bị bệnh nặng, phun chế phẩm sinh học từ nấm, vi khuẩn hoặc thảo mộc (tỏi, ớt, gừng).
- Xử lý theo ngưỡng: Sử dụng các loại thuốc sinh học như Abamectin, Emamectin khi sâu kháng thuốc hoặc bùng phát mạnh, đảm bảo thời gian cách ly để sản phẩm an toàn.
Xem thêm: Các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hiệu quả
Kết luận
Việc nắm vững và áp dụng linh hoạt 4 nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh trên không chỉ giúp bà con bảo vệ cây trồng một cách hiệu quả mà còn hướng tới một nền nông nghiệp an toàn, bền vững, giảm chi phí sản xuất và nâng cao giá trị nông sản.
Nếu có bất cứ thắc mắc nào liên quan đến việc phòng trừ sâu bệnh cây trồng, bà con có thể liên hệ với Vietnam Light thông qua các thông tin sau:
- Hotline: 032 515 9339
- Email: vietnamlight.vnl@gmail.com
Chúc bà con luôn có những vụ mùa bội thu!