Trước hết, đó là bài học về lòng yêu nước, thương dân, khát vọng độc lập dân tộc và phát triển đất nước.
Nguyễn Sinh Cung – Nguyễn Tất Thành từ thuở nhỏ đã gắn bó và kế thừa truyền thống văn hóa, lịch sử của dân tộc, của quê hương, đất nước, của gia đình. Trực tiếp chứng kiến, cảm nhận những nỗi đau của đồng bào dưới ách nô lệ, thực dân, cảnh nước mất, nhà tan đã hun đúc trong Người tình yêu quê hương, đất nước, nhân dân cùng với khát vọng cháy bỏng về độc lập dân tộc. Chính tình yêu quê hương, đất nước, nhân dân đã thôi thúc Người quyết tâm tìm con đường cứu nước, cứu dân. Khi tìm thấy chân lý cách mạng và con đường giải phóng cho dân tộc mình, Người đã làm tất cả để tập hợp lực lượng, gây dựng phong trào, tổ chức đấu tranh cách mạng, giành lại nền độc lập cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân. Trong suốt 30 năm bôn ba ở nước ngoài, 28 năm trực tiếp lãnh đạo cách mạng nước nhà, lúc nào Người cũng đặt Tổ quốc, nhân dân lên trên hết, trước hết.
Lòng yêu nước, thương dân, khát vọng độc lập của Người luôn soi đường cho các thế hệ thanh niên Việt Nam. Trong giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, với tình yêu Tổ quốc cao cả, các thế hệ thanh niên Việt Nam sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần, chiến đấu, cống hiến và hy sinh cho Tổ quốc, tô thắm truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam anh hùng. Ngày hôm nay, tình yêu quê hương, đất nước, khát vọng, hoài bão của mỗi thanh niên phải được thể hiện bằng niềm tin vững chắc, kiên định lý tưởng và một lòng theo Đảng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; bằng đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, được thể hiện từ những công việc rất cụ thể, hằng ngày, trong học tập, lao động, công tác, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu; bằng sự dấn thân làm những điều tốt đẹp, dám đột phá và tiên phong trong hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra.
Với vai trò là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần không ngừng đổi mới nội dung, phương thức giáo dục cho thế hệ trẻ. Trong đó, chú trọng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tận dụng tối đa ưu thế của các công cụ, phương tiện truyền thông hiện đại, mạng xã hội, hệ thống thiết chế, công cụ trong giáo dục thanh, thiếu nhi, làm sao để mỗi đoàn viên đều là người có thể truyền tải thông điệp giáo dục cho các bạn trẻ đồng trang lứa.
Thứ hai, bài học về sự mạnh dạn tìm hướng đi mới, đột phá và khác biệt.
Trước những thất bại của các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành tuy rất khâm phục tinh thần cứu nước của các bậc tiền bối, nhưng Người không tán thành các con đường cứu nước ấy, bởi bên cạnh những mặt tích cực, Người cũng nhận ra nhiều điểm hạn chế trong cách tiếp cận của họ. Vì vậy, Người quyết tâm đi tìm con đường cứu nước mới, một lối đi mới, đó là sang Pháp và nhiều nước khác, để “xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta”(1). Bằng lao động và hòa mình vào dòng chảy của các sự kiện trên thế giới, với trí tuệ thiên tài của mình, Người đã tiếp thu, chắt lọc những giá trị chung và mới của nhân loại để tìm ra con đường cứu nước, cứu dân phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của nước nhà, với sự vận động, xu thế phát triển của lịch sử loài người.
Lứa tuổi thanh niên luôn gắn liền với sáng tạo. Ở một phương diện nhất định, sáng tạo cũng được coi là thuộc tính riêng có của thanh niên. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, học theo Bác, mỗi thanh niên phải thực sự chủ động và sáng tạo trong các hoạt động của mình. Theo đó, phải luôn có tinh thần đổi mới, sáng tạo, luôn trăn trở tìm hướng đi mới, cách tiếp cận mới đối với mỗi vấn đề mà thực tiễn cuộc sống đặt ra và dám dấn thân vào những nhiệm vụ mới, khó; chủ động đề xuất các ý tưởng, sáng kiến, giải pháp, ứng dụng khoa học và công nghệ trong thực hiện nhiệm vụ, tham gia phát triển kinh tế – xã hội, lập nghiệp, khởi nghiệp, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, sáng tạo phải đặt trên nền tảng những gì đã có, xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, tích lũy giá trị tích cực và khắc phục được hạn chế, như con đường cách mạng của Bác là kế thừa từ truyền thống đấu tranh của dân tộc và qua đúc rút kinh nghiệm từ những bậc tiền bối đi trước. Các tổ chức của thanh niên phải đổi mới mạnh mẽ, có hiệu quả hơn nữa về nội dung, phương thức hoạt động, sáng tạo không ngừng để thực hiện tốt các yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới và theo kịp sự vận động nhanh chóng của nền kinh tế cũng như quá trình hội nhập quốc tế, sự phát triển như vũ bão của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.