English
Viêm dạ dày ruột là gì? (What is gastro?)
Viêm dạ dày ruột (gastro) là một bệnh nhiễm trùng ở dạ dày và đường ruột (ruột). Trong hầu hết các trường hợp, viêm dạ dày ruột bắt đầu bằng nôn mửa và sau đó dẫn đến tiêu chảy (đi phân lỏng, có nước). Tình trạng nôn mửa có thể hết nhanh chóng, nhưng tiêu chảy có thể kéo dài đến 10 ngày.
Viêm dạ dày ruột thể do nhiều loại vi khuẩn gây ra, nhưng phổ biến nhất là do nhiễm siêu vi(vi-rút).
Viêm dạ dày ruột dễ lây lan và thường phổ biến và nghiêm trọng hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm dạ dày (Signs and symptoms of gastro)
Nếu con quý vị bị viêm dạ dày ruột, em có thể:
- cảm thấy không khỏe và không muốn ăn hoặc uống
- nôn mửa trong vòng 24 đến 48 giờ đầu tiên
- bị tiêu chảy
- đau bụng quặn từng cơn
- bị sốt.
Những ngày đầu tiên bị nhiễm trùng thường khó kiểm soát nhất – đặc biệt là khi con quý vị nôn mửa.
Một số trẻ em có thể có nguy cơ bị mất nước cao hơn. Bao gồm:
- trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi
- trẻ có vấn đề về sức khỏe mãn tính, chẳng hạn như bệnh ruột mãn tính hoặc bệnh thận.
Cách chăm sóc bệnh viêm dạ dày ruột tại nhà (How to care for gastro at home)
Thật không may, hiện nay vẫn chưa có loại thuốc nào để chữa bệnh viêm dạ dày ruột. Thuốc không kê đơn giảm nôn mửa và tiêu chảy có thể gây hại cho trẻ em. Nếu con quý vị buồn nôn và nôn mửa dữ dội, bác sĩ có thể kê đơn thuốc ondansetron để điều trị.
Uống đủ nước là cách điều trị chính khi chăm sóc bệnh viêm dạ dày ruột tại nhà, nhưng có thể khó để đảm bảo con quý vị uống đủ nước khi chúng nôn mửa và không muốn uống. Hãy thử cho con quý vị uống một lượng nhỏ chất lỏng thường xuyên – ngay cả khi trẻ đang nôn mửa. Như vậy sẽ giúp bù lại lượng chất lỏng bị mất do nôn mửa và tiêu chảy.
Chăm sóc trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi (Caring for infants under six months)
Trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi có nguy cơ mất nước cao hơn, vì vậy quý vị nên đưa trẻ đi khám bác sĩ hoặc gặp nhân viên y tế nếu trẻ có các dấu hiệu bị viêm dạ dày ruột.
- Nếu quý vị đang cho con bú, hãy tiếp tục việc này, nhưng cho con bú thường xuyên hơn. Quý vị cũng có thể cho trẻ uống dung dịch bù nước trong 12 giờ đầu tiên.
- Nếu quý vị đang cho trẻ bú sữa bình công thức, hãy thử cho trẻ bú từng lượng nhỏ thường xuyên. Nếu trẻ không giữ được nước, hãy chuyển sang cho trẻ uống dung dịch bù nước trong 12 giờ, sau đó tiếp tục cho uống sữa công thức với lượng nhỏ thường xuyên. Sữa công thức nên được pha như bình thường, không pha loãng.
- Cho trẻ bú sau mỗi lần nôn.
Chăm sóc trẻ em từ sáu tháng tuổi đến ba tuổi (Caring for children between six months and three years)
- Nếu quý vị đang cho con bú, hãy tiếp tục việc này, nhưng cho con bú thường xuyên hơn. Cho trẻ bú sau mỗi lần nôn.
- Khi con quý vị nôn mửa, hãy thử cho trẻ uống những ngụm nhỏ nước ép táo pha loãng với nước lọc hoặc uống dung dịch bù nước (dạng lỏng hoặc dạng kem đá) thường xuyên cho đến khi hết nôn mửa.
- Quý vị có thể tiếp tục cho trẻ bú bình với sữa công thức và uống sữa; tuy nhiên, cơ thể không thể dễ dàng hấp thụ các chất lỏng này nếu trẻ đang nôn mửa.
- Nước chanh hết gas, nước uống thể thao và thức ăn bổ sung có hàm lượng đường cao và có thể khiến tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn. Tránh cho trẻ uống những thứ này khi trẻ đang bị bệnh.
- Điều quan trọng nhất là đảm bảo trẻ uống được một chút chất lỏng. Quý vị có thể thử cho trẻ ăn kem đá đều đặn nếu trẻ không muốn uống nước ép hoặc dung dịch bù nước.
- Cho trẻ uống sau mỗi lần nôn.
- Nếu con quý vị còn quá nhỏ và không uống được bất cứ thứ gì, quý vị có thể thử cho trẻ uống chất lỏng bằng ống tiêm giống như cách quý vị cho trẻ uống thuốc.
Chăm sóc trẻ lớn hơn (Caring for older children)
- Cho trẻ uống chất lỏng thường xuyên với lượng nhỏ – cứ mỗi 5 đến 15 phút, uống vài ngụm.
- Nếu con quý vị không muốn uống nước, quý vị có thể thử cho uống dung dịch bù nước, nhưng một số trẻ không thích vị mặn. Thay vào đó, thử cho trẻ ăn kem đá bình thường hoặc uống nước ép táo pha với một nửa nước.
- Paracetamol có thể giúp ích nếu con quý vị bị đau. Không cho trẻ uống thuốc aspirin.
Dấu hiệu cần được chăm sóc y tế (Signs to seek medical care)
Con quý vị có thể cần phải nhập bệnh viện để được chăm sóc nếu quý vị đã thử mọi cách để giữ nước cho con nhưng con vẫn có dấu hiệu mất nước. Cách chăm sóc này có thể bao gồm truyền chất lỏng qua ống thông mũi dạ dày hoặc truyền tĩnh mạch.
Nếu con quý vị có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, tốt nhất là quý vị nên trao đổi với bác sĩ:
- Tình trạng bệnh của trẻ đang trở nên nặng hơn, không thuyên giảm.
- Trẻ bị đau bụng liên tục (không phải lúc đau lúc không)
- Trẻ bị đau bụng dữ dội
- Trẻ bị đau liên tục ở vùng bụng dưới bên phải
- Trẻ không muốn di chuyển hoặc đi lại
- Trẻ nôn mửa liên tục nhưng không bị tiêu chảy
- Trẻ nôn ra chất có màu xanh lá cây giống màu kaki.
Viêm dạ dày ruột có lây không? (Is gastro contagious?)
Viêm dạ dày ruột rất dễ lây lan. Bệnh lây qua việc tiếp xúc với dịch nôn mửa hoặc phân của người bị nhiễm bệnh, ví dụ như chạm vào người vừa mới nôn hoặc bị tiêu chảy, dùng chung thức ăn hoặc đồ uống bị nhiễm hoặc sờ vào các đồ vật bị nhiễm như đồ chơi. Viêm dạ dày ruột cũng có thể lây lan qua không khí khi người bị nhiễm bệnh nôn mửa.
Ngăn chặn sự lây lan của bệnh viêm dạ dày ruột (Stopping the spread of gastro)
Cách tốt nhất để hạn chế sự lây lan của bệnh viêm dạ dày ruột là giữ vệ sinh tốt. Nếu con quý vị bị viêm dạ dày ruột, hãy nhớ:
- rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc nước rửa tay có cồn – đặc biệt trước và sau khi chạm vào trẻ, cho trẻ ăn và thay tã.
- thường xuyên giặt rửa và/hoặc khử trùng các đồ vật như đồ chơi, quần áo và chăn ga gối.
- lau chùi những bề mặt dùng chung như bàn và tay nắm cửa.
- ngăn cản các thành viên khác trong gia đình quý vị chia sẻ đồ dùng với người con đang bị nhiễm bệnh.
Quý vị nên mang găng tay và khẩu trang khi dọn dẹp chất nôn mửa hoặc phân. Sử dụng các sản phẩm vệ sinh dùng một lần như khăn giấy và bỏ chúng vào túi trước khi đem đi vứt.
Để biết thêm thông tin (For more information)
- Trao đổi với bác sĩ của con quý vị
- Thông tin về Sức khỏe Trẻ em: Mất nước
- Thông tin về Sức khoẻ Trẻ em: Ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn
- Kênh Sức khỏe Tốt hơn (Better Health Channel): Viêm dạ dày ruột
- Mạng lưới Nuôi dạy Trẻ em (Raising Children Network): Viêm dạ dày ruột
Được soạn thảo bởi khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia. Chúng tôi ghi nhận ý kiến đóng góp của khách hàng và người chăm sóc tại bệnh viện RCH.
Được xem xét lại vào tháng 5 năm 2025
Hãy luôn luôn tìm kiếm lời khuyên mới nhất từ bác sĩ có đăng ký và đang hành nghề.