Mất tích trong bản dịch – bi kịch của các đại từ xưng hô tiếng Thái (Star In My Mind Tập 1)

Mình vừa xem xong Star In My Mind tập 1 và thấy cốt truyện tập trung khá nhiều vào việc sử dụng đại từ nhân xưng trong nhiều cảnh. Thực ra, đây là một chủ đề then chốt của tập này (và có lẽ cả những tập sau nữa). Nhưng tiếc là phần dịch phụ đề lại bỏ sót mất điều này.

Thực tế, việc sử dụng đại từ nhân xưng đã là vấn đề lớn đối với Star In My Mind ngay từ khi dự án được công bố năm ngoái. Có một drama cực lớn trên mạng xã hội xoay quanh trailer đầu tiên liên quan đến việc sử dụng đại từ, và điều này có lẽ đã bị khán giả không phải người Thái bỏ qua.

img

Việc sử dụng đại từ trong tiếng Thái

Trong tiếng Anh, người nói luôn dùng “I” (hoặc “me”) và “you” khi nhắc đến bản thân và người mình đang nói chuyện. Còn tiếng Thái thì không có đại từ mặc định. Việc lựa chọn đại từ trong tiếng Thái rất đa dạng và phụ thuộc vào cách người nói nhìn nhận bản thân và người mình đang nói chuyện. Và nữa, người Thái thường dùng tên hoặc chức danh như thể là đại từ.

“Gu” và “Mueng” trong các series BL Thái

Thông thường, nhiều học sinh nam và đàn ông trưởng thành sẽ dùng “Gu”“Mueng” khi nói chuyện thân mật với bạn bè thân thiết. “Gu” và “Mueng” được coi là bất lịch sự và thường mang sắc thái mạnh mẽ, nam tính trong nhiều trường hợp.

Trong 2gether, “Gu” và “Mueng” là những gì Tine (Win)Sarawat (Bright) cùng bạn bè của họ dùng khi nói chuyện với nhau, điều đó cho thấy những chàng trai này khá mạnh mẽ và nam tính.

Trong Fish Upon the Sky, mọi chuyện phức tạp hơn một chút. Pi (Phuwin), Mork (Pond)Duean (Neo) đều dùng “Gu” và “Mueng” bất cứ khi nào có thể. Tuy nhiên, Meen (Louis) hoàn toàn nổi bật khi dùng đại từ lịch sự hơn là “Rao” cho “tôi” và liên tục dùng “Duean” cho “cậu” khi nói chuyện với nhân vật của Neo, điều này khiến Neo vô cùng khó chịu.

Mueang Nan (Mix) cũng dùng “Rao” khi nói chuyện với Pi, điều này ngay lập tức phân biệt cậu ấy với Mork.

Thú vị là, trong cảnh này Khabkluen và Gia có thể kết thúc cuộc trò chuyện bằng tiếng Thái mà không cần dùng đến đại từ nào cả!

Seme, Uke và đại từ

Nếu bạn đã đọc một số bài đăng trước của mình, bạn có thể nhớ những cuộc thảo luận về sự đặc trưng của nhân vật Seme và Uke trong thể loại Y fantasy Thái. Vì nhân vật Seme trong tiểu thuyết Y Thái luôn được kỳ vọng là nam tính, nên họ sẽ dùng “Gu” và “Mueng” bất cứ khi nào có thể. Điều này không phải lúc nào cũng đúng với Uke.

Trong một số câu chuyện như 2gether, Uke cố gắng thể hiện sự nam tính hết mức có thể – Tine từng theo đuổi con gái (và thất bại) và cũng dùng “Gu” và “Mueng” với bạn bè cũng như với Sarawat. Nhưng trong nhiều câu chuyện Y khác, tác giả không muốn Uke cố gắng thể hiện sự nam tính và do đó, họ sẽ dùng những đại từ khác.

Và rồi drama với Star In My Mind

Giờ thì đến Star In My Mind. Khabkluen (Joong) vào vai Seme và dùng “Gu” và “Mueng” và fan không có vấn đề gì với điều đó. Tuy nhiên, Daonuea (Dunk), nhân vật Uke, cũng dùng “Gu” và “Mueng” và độc giả tiểu thuyết đã tạo ra một drama lớn về điều này, nói rằng biên kịch đã thiếu tôn trọng tiểu thuyết.

Nhưng biên kịch thay đổi mọi thứ từ tiểu thuyết mọi lúc, tại sao điều này lại là vấn đề lớn? Vấn đề cốt lõi ở đây là bằng cách thay đổi những đại từ này, nó cũng thay đổi mức độ nam tính của nhân vật Uke, điều này có thể khiến nhân vật Uke nam tính như Seme, điều mà nhiều fan Y Thái không thể chấp nhận.

Vì vậy, các fan ngay lập tức yêu cầu thay đổi kịch bản (cũng như dàn diễn viên, nhưng chúng ta sẽ để dành điều đó cho một lúc khác. Tôi có cảm giác chúng ta sẽ được nói về điều đó khi Sky In Your Heart có trailer), muốn biến Daonuea thành nhân vật trong tiểu thuyết hoặc họ sẽ tẩy chay bộ phim, nhưng cuối cùng Gmmtv không nhượng bộ.

Đại từ trong tập 1

Dù sao đi nữa, bỏ qua drama của fan, câu chuyện như được thể hiện trong bản chuyển thể phim đã làm cho đại từ trở thành một chủ đề chính trong một số cảnh.

Tại sao họ lại làm cho đại từ trở thành một vấn đề lớn trong câu chuyện này?

Trong video quảng bá của University Moons (mà người dịch của GMMTV gọi là “Freshy Boys”) Daonuea và Khabkluen đều được hỏi họ sẽ dùng đại từ nào cho bản thân và người yêu của họ. Daonuea nói trong cảnh đó, và cũng trong một cảnh khác với bạn bè, rằng cậu ấy thích “Nuea” là từ được lựa chọn với những người khác nhưng cậu ấy sẽ dành “Dao” để dùng với người yêu của mình.

Sau đó, trong một cảnh khác, Karbkluen bước vào phòng ký túc xá và nghe lỏm Daonuea nói chuyện điện thoại với người mà cậu ấy gọi là “Fah”. Daonuea liên tục gọi mình là “Dao” vài giây một lần trong suốt cuộc trò chuyện, cho thấy người mà cậu ấy đang nói chuyện là người quan trọng, người mà cậu ấy cho phép mình dùng từ ngữ đặc biệt như vậy. Nhưng bản dịch phụ đề không thể nắm bắt được điều này.

Khabkluen nghe thấy Daonuea đang dùng đại từ nào với người kia qua điện thoại

Chúng ta cần chú ý đến phản ứng của Khabkluen khi nghe Daonuea dùng “Dao” thay cho đại từ ngôi thứ nhất với người bí ẩn này, nhưng nếu bạn không biết đại từ quan trọng như thế nào trong câu chuyện này và nếu bạn không chú ý đến những gì các nhân vật nói bằng tiếng Thái, có thể điều này không dễ hiểu.

Dù sao đi nữa, mình không chắc mình đã giải thích rõ ràng. Và mình không muốn bài đăng này trở thành một bài luận về ngôn ngữ học (và mình cũng không phải là nhà ngôn ngữ học). Nhưng mình hy vọng bạn có thể thấy được bức tranh tổng quan về những gì đang diễn ra và những gì không có trong phụ đề.

Cảm ơn bạn đã đọc