Axetilen có công thức phân tử là C2H2, là một hợp chất được ứng dụng phổ biến trong ngành công nghiệp. Vậy axetile là gì? Có những tính chất phản ứng hóa học nào? Chúng ta cùng tìm hiểu alkyne axetilen qua bài viết sau đây nhé:
Định nghĩa axetilen và ankyl
Axetilen (hay acetylene, ethyne) là phân tử chứa 2 C đơn giản nhất của dòng Hidro Cacbon Ankyl (tên hệ thống là ALKYNE).
ALKYNE là hợp chất hydrocarbon không no, mạch hở, chứa liên kết ba C≡C. Công thức chung:
Alkyne đơn giản nhất là axetilen (acetylene) HC≡CH.
Các alkyne đơn giản khác được xem là dẫn xuất của acetylene. Ví dụ:
etyl axetilen (ethylacetylene).
isopropy methyl axetilen (isopropylmethylacetylene).
Cấu tạo phân tử axetilen
Trong phân tử axetilen có một liên kết ba giữa hai nguyên tử cacbon. Công thức cấu tạo của axetilen như sau: ; viết gọn HCCH.
Lai hóa sp trên phân tử
Tính chất vật lí của axetilen.
Axetilen là chất khí không màu, không mùi, ít tan trong nước và nhẹ hơn không khí (d=26/29).
Tính chất hóa học của axetilen
1. Phản ứng thế H đầu mạch của axetilen.
H đầu mạch thể hiện tính acid
Phản ứng tráng bạc giữa axetilen với /
*Alkene & alkane không có tính chất này.
2. Phản ứng cộng hydrogen.
Phản ứng của ankyl
ặ
3. Phản ứng cộng halogen
Axetilen cộng 2 lần giải phóng liên kết ba thành liên kết đôi và cuối cùng thành liên kết đơn.
Sinh sản phẩm đồng phân trans trong lần cộng thứ nhất.
4. Phản ứng cộng Axit halogen HX
Phản ứng tuân theo quy tắc Markonikov
5. Phản ứng cộng nước tạo thành anđêhit axetic
ễịâủà
6. Phản ứng cộng hợp chất carbonyl
Phản ứng cộng với hợp chất chứa gốc cacbonyl
7. Phản ứng cộng hợp ái lực hạt nhân
Phản ứng với amoniac
Phản ứng với
8. Phản ứng trùng hợp
Phản ứng trùng hợp axetilen tạo ra cao su neoprene.
9. Phản ứng oxy hóa
Oxy hóa ankyl bằng hay ozone tạo axit carboxylic.
10. Phản ứng axetilen ra vinylaxetilen
2CH ≡ CH CH2 = CH – C ≡ CH
Các phương pháp điều chế axetilen
Thủy phân canxi cacbua CaC2
Oxy hóa metan ra axetilen
6CH4+ O2 2 HCCH+ 2CO + 10H2
Đi từ dẫn xuất dihalogen
Alkyl hóa dẫn xuất natri hay cơ magnesium của acetylene
Bài tập ví dụ về axetilen
Bài tập 1
Cho 4.48 lít khí Axetilen vào dung dịch Brom. Tính lượng Brom tối đa và tối thiểu cộng vào Axetlen?
ĐÁP ÁN
0,2mol 0,4Lượng Brom tối đa cộng vào axetilen: 0,2.160 = 32g
0,2 mol 0,2 molLượng Brom tối đa cộng vào axetilen: 0,1.160 = 16g
Bài tập 2
Hỗn hợp A gồm và cùng số mol.Lấy 1 lượng hỗn hợp X cho qua chất xúc tác nung nóng,thu được hỗn hợp B gồm à. Sục B vào dung dịch brom dư thì khối lượng bình brom tăng 10.8 gam và thoát ra 4.48 lít hỗn hợp khí C (đktc) có tỉ khối hơi so với H2 là 8.Tính thể tích oxi (đktc) cần để đốt cháy hỗn hợp B?
ĐÁP ÁN
(lúc đầu) = ăảứ + = 10,8 + 2.8.0,2=14 mà ==0,5Đốt cháy hỗn hợp B thì cũng như đốt A => 1,5 mol => =33,6 l
Ứng dụng của axetilen
Axetilen được dùng trong đèn xì axetilen dể hàn, cắt kim loại.
Trong công nghiệp Axetilen là nguyên liệu để sản xuất polime poli vinyl clorua dùng sản xuất nhựa PVC và nhiều hóa chất khác.
Qua bài viết này chắc chắn các em học sinh đã hiểu rõ về axetilen, hãy cố gắng ghi nhớ và chăm chỉ làm bài tập về phần này, chúc các em học tốt.